السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
192
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
قاعدهء توقيفى بودن عبادت قاعدهء توقيفى بودن عبادت : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده عبارت است از لزوم به جا آوردن عبادت بدان گونه كه شارع مقدس تشريع كرده است . به اين قاعده در بسيارى از أبواب فقه استناد كردهاند . مفاد قاعده : عبادات همچون نماز ، روزه وحج همانگونه وبا همان اجزا وشرايط انجام مىگيرد كه شارع مقدس تشريع كرده است وهيچ مكلّفى مجاز نيست در آن دخل وتصرف كند وآن را به گونهاى ديگر به جا بياورد . 1 به عنوان نمونه ، نماز با تكبيرة الاحرام وگفتن « اللَّهُ أكبر » آغاز مىگردد واين ، توقيفى است ؛ بدين معنا كه گفتن ذكرى ديگر ، هرچند هم معناى آن ، از قبيل « اللَّه اجلّ » ويا « اللَّه أعظم » ويا جابه جا كردن كلمات وگفتن « اكبرُ اللَّه » كفايت نمىكند ونماز باطل است . 2 موارد تطبيق : 1 ) . أصل در نمازهاى مستحب دو ركعتي بودن آنها است وخواندن بيش از دو ركعت يا كمتر جايز نيست ، مگر مواردى كه استثنا شده است . بر اين مطلب به ادلهاى از جمله قاعده توقيفى بودن عبادت استناد شده است ؛ زيرا معروف از عمل صاحب شريعت ، دو ركعت به جا آوردن است . 3 2 . نماز وتر يك ركعت است وجداى از نماز شفع گزارده مىشود . يكى از ادلهء آن ، قاعدهء توقيفيت عبادت است . 4 3 . برخى شرط صحّت اعتكاف را به جا آوردن آن در مسجدى كه رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله يا يكى از امامان عليهم السلام در آن نماز جمعه گزارده ، دانستهاند . بر اين ديدگاه به ادلهاى از جمله قاعدهء ياد شده استناد كردهاند . 5 4 . وقت غسل جمعه بنابر قول مشهور ، حد فاصل طلوع فجر وزوال خورشيد است ومقدّم داشتن آن بر طلوع فجر ، در غير موارد استثنا شده جايز نيست . بر اين نظر به ادلهاى از جمله قاعدهء توقيفيت عبادت استناد كردهاند ؛ زيرا زمان تعيين شده براي غسل جمعه در شريعت ، روز جمعه است نه پيش از آن . 6